Dementievriendelijke uitvaart
20 oktober 2025
Bij familiebezoeken ontmoeten wij ook mensen met dementie in de kring van nabestaanden. De familieleden vinden het vaak lastig om te besluiten of de naaste met dementie mee kan naar de uitvaart en meer van dat soort vragen. Zou jij het verdrietige nieuws vertellen en zo ja, hoe? En kan jouw familielid mee naar de uitvaart of zou je het risico te groot vinden dat dit de verwarring alleen maar groter maakt of dat de ceremonie wordt verstoord?
Afscheid en overlijden bij dementie, met ruimte voor emoties
De reactie van iemand met dementie blijft moeilijk te voorspellen. Toch zijn diverse medici het erover eens; ook iemand met dementie mag zeker het verdriet voelen van een verlies, ook al is het maar even. Het buitensluiten van die persoon zou een dubbel gemis zijn; hij of zij hoort er gewoon bij als het enigszins mogelijk is.
Waar doen we goed aan?
Het is aan jou, eventueel in overleg met de (verpleeg)huisarts of psycholoog, of en in welke mate de naaste betrokken kan worden bij een afscheid. Indien het familielid al te veel in een eigen wereld leeft, is het wellicht verstandiger om hem of haar rustig thuis te laten ten tijde van de uitvaart. Als je echter denkt dat de naaste de overledene nog in enige mate herkende, kan het waardevol zijn om hem of haar (gedeeltelijk) bij het afscheid te betrekken.
Afscheid met dementie op een rustige en passende manier
Wij kunnen het afscheid op zo’n manier aanpassen, dat we rekening houden met de mogelijkheden van de naaste. We verminderen daarbij de aanwezige prikkels. Zo kan het een idee zijn om thuis of in een uitvaartcentrum in alle rust en beslotenheid afscheid te nemen. Of we passen de volgorde binnen de uitvaart aan. Ook kunnen we rustige momenten inbouwen, vertrouwde elementen toevoegen, het woordgebruik (tijdelijk) aanpassen, etc. Daarbij zorgen we dat de naaste, onder begeleiding van een bekende, de uitvaart altijd voortijdig kan verlaten.
Precisie en inlevingsvermogen voor rust en respect
Voor ons is elke uitvaart maatwerk, maar dit afscheid vraagt om nóg meer flexibiliteit en inlevingsvermogen. Wij vinden het belangrijk dat iedereen op zijn eigen manier rustig en respectvol afscheid kan nemen. De naaste met dementie maar juist ook jij, zonder extra zorgen. We bespreken graag wat in jouw situatie zou passen.
Veelgestelde vragen over een dementievriendelijke uitvaart
Ja, in veel gevallen is het waardevol om dit wél te delen, mits je dit rustig en eenvoudig doet. Iemand met dementie mag de kans krijgen om verdriet te voelen, ook al blijft dat moment kort. Het ontzeggen van die emotie kan juist extra verwarring of gemis geven.
Dat hangt af van de situatie. Wanneer iemand nog enig besef heeft van wie de overledene was, kan aanwezigheid troost geven. Als iemand te veel in de eigen wereld leeft, kan thuisblijven beter zijn. Een (verpleeg)arts of psycholoog kan hierin meedenken.
Door rust te creëren en prikkels te verminderen. Dat kan door de setting klein te houden, een vertrouwde begeleider erbij te laten zijn of door momenten van stilte in te bouwen. Ook een afscheid in beslotenheid kan prettig zijn.
Zorg dat de persoon altijd begeleid wordt door iemand die vertrouwd voelt. Het is belangrijk dat hij of zij op elk moment rustig weg kan gaan zonder dat dit de ceremonie onderbreekt. Een rustige ruimte in de buurt kan hierbij helpen.